Badania nad radonem
O współpracy GOK-u z Uniwersytetem Łódzkim

W marcu 2010 r. minęły 2 lata od rozpoczęcia na terenie gminy Zgierz pomiarów stężenia radonu (Rn-222)* - naturalnego promieniotwórczego gazu, powszechnie występującego w środowisku. Pomiary prowadzone były w Dworku w Dzierżąznej, siedzibie Ośrodka Kultury gminy Zgierz i trzech budynkach mieszkalnych, tj. Dzierżązna 8b, Ciosny 7, Rosanów, ul. Działkowa 13 oraz w powietrzu glebowym przed wymienionymi budynkami. Pomiary polegające na ekspozycji w budynkach (przez 3 miesiące) i w glebie (przez miesiąc) w czterech porach roku detektorów (plastikowe pudełka o średnicy 5 cm z folią CR39, na której radon pozostawiał mikroskopijne ślady) były prowadzone przez Katedrę Meteorologii i Klimatologii Uniwersytetu Łódzkiego przy współpracy z Laboratorium Ekspertyz Radiometrycznych Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie w ramach projektu badawczego finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 2007-2010. Celem tych pomiarów było poznanie poziomu stężenia naturalnego radioaktywnego gazu w powietrzu w budynkach i określenie wpływu pory roku i związanych z nimi warunków pogodowych na zmiany tego stężenia. Oprócz pomiarów stężenia radonu w budynkach i glebie od grudnia 2007 r. trwa monitoring stężenia radonu co 1 godzinę w przygruntowej warstwie powietrza w Ciosnach, na stacji hydrologiczno-meteorologicznej zlokalizowanej przy posesji nr. 7. Tak długookresowe pomiary stężenia radonu na tle warunków meteorologicznych są unikatowe w skali kraju. Podobne pomiary w tym samym okresie prowadzono w Łodzi celem porównania czy środowisko miasta cechuje się innym poziomem stężenia tego gazu w powietrzu niż tereny zamiejskie.
Wyniki badań stężenia radonu w glebie i w kilku budynkach na terenie gminy Zgierz i na terenie Łodzi nie różnią się istotnie, a poziom stężenia radonu jest zbliżony do średniej krajowej, co nie budzi niepokoju przed tym głównym naturalnym źródłem promieniowania jonizującego dla mieszkańców Ziemi. Szczegółowe wyniki badań zaprezentowano w Tabelach 1 i 2 (załącznik do pobrania). Więcej informacji o radonie, skąd pochodzi, gdzie występuje, co sprzyja gromadzeniu tego gazu, jak eliminować z budynków jego nadmiar i jak poznać wartości stężenia radonu we własnym domu zamieszczono w materiałach informacyjnych poniżej, a także na stronie internetowej Laboratorium Ekspertyz Radiometrycznych http://radon.ifj.edu.pl. Pracownicy Laboratorium Ekspertyz Radiometrycznych drogą mailową lub telefoniczną chętnie odpowiedzą na „pytania radonowe”.
Wyniki 2-letnich badań nad radonem w województwie łódzkim w tym pomiary z Dzierżąznej i Ciosen były prezentowane na kilku konferencjach krajowych i międzynarodowych, a wśród nich na uwagę zasługuje Międzynarodowa Konferencja Klimatu Miasta, która odbyła się w Japonii w 2009 r. W Jokohamie z zainteresowaniem słuchano o radonie w Ciosnach i Dzierżąznej.
Warto wspomnieć, że Ośrodek Kultury gminy Zgierz oprócz współpracy w ramach badań radonowych z Katedrą Meteorologii i Klimatologii UŁ współpracuje już ponad 10 lat z Katedrą Hydrologii i Gospodarki Wodnej UŁ, goszcząc w Dworku pracowników i studentów geografii Uniwersytetu Łódzkiego w czasie letnich ćwiczeń terenowych z hydrologii. Od 1998 r. przedmiotem badań łódzkich hydrologów jest zlewnia rzeki Dzierżąznej, gdzie prowadzony jest monitoring jakości wód powierzchniowych i podziemnych, pomiary przepływu wody w rzekach Dzierżąznej i jej dopływie Ciosence oraz pomiary stanu wód podziemnych. Od 2003 r. działa w Ciosnach, przy posesji państwa Marciniaków (Ciosny 7) automatyczna stacja hydrologiczno-meteorologiczna, gdzie co 10 minut rejestrowane są m.in. temperatura i wilgotność powietrza, prędkość wiatru, wilgotność gruntu, opady atmosferyczne, a od 2007 r. co godzinę mierzone jest stężenie radonu w powietrzu.
Przykłady długoletniej współpracy wymienionych placówek świadczą nie tylko o tym, że środowisko przyrodnicze gminy Zgierz jest ciągle atrakcyjnym i wartościowym obiektem badań, ale również o otwartości mieszkańców Dzierżąznej i Ciosen na wspieranie działań naukowych. Dr Agnieszka Podstawczyńska z Katedry Meteorologii i Klimatologii UŁ, kierownik projektu badań nad radonem wielokrotnie podkreśla cierpliwość mieszkańców gminy dla wykonywanych pomiarów oraz niezwykle miłą atmosferę towarzyszącą badaniom, składając szczególne podziękowania za pomoc w badaniach paniom Adeli Regule, Małgorzacie Marciniak oraz panu Tomaszowi Stańczykowskiemu.

Więcej informacji na stronie
http://nargeo.geo.uni.lodz.pl/~meteo/stronki/radon/radon.html
*Badania radonu na terenie gminy Zgierz były prowadzone w ramach projektu badawczego N306 015 32/1011 finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ze środków na naukę w latach 2007-2010.
Załączniki do pobrania:
